 |
سير و تطور مفهوم خدا در فلسفه غرب از نظر سه فيلسوف دكارتي:
مالبرانش، لايب نيتس و اسپينوزا
با اصل قرار گرفتنِ «من متفكر» در فلسفهي دكارت، «خداوند» از مفهوم «هستم آنكه هستم» تا حد يك اصل فلسفي، تنزل يافت. در نتيجه «صانع طبيعت» به جاي خداي معبود، يعني متعلق ايمان، قرار گرفت. این نتیجه سرآغاز مشکلی متافیزیکی برای پیروان دکارت بود.
مالبرانش به جهت حل مشكل، خداوند را تنها علت حقیقی ، هم در نظام معرفت بشري و هم در نظام عليت طبيعي، دانست وسعی کرد با قول به علل موقعی رابطهي مستحكمتري ميان خدا و جهان برقرار كند.
راه حل اسپينوزا براي از ميان برداشتن آن مشکل، اعتقاد به وحدت جوهر است. هنگامي كه جز جوهر يگانه يافت نشود، جز طبيعت يگانه وجود ندارد و نام ديگر اين طبيعت خداست. مفهوم جوهر يگانه همه را در بر دارد خدا يا طبيعت: از دو نگاه ؛ هم طبيعتپذير و هم طبيعت آفرين. بدين ترتيب، اسپينوزا، مفهوم سنتي خدا را كنار ميگذارد.
فلسفهي لايبنيتس، مانند مالبرانش، خدا محوري است؛ نه تنها به اين معنا كه خدا در نظر لايب نيتس اهميت مركزي دارد، بلكه به اين معنا كه «كل عالم يك مركز است و روح اين مركز، خداوند است». تنها تفاوت لايب نيتس با اسلافش در باب تصور خدا، اين است كه وي تصور خدا را امر ممكن ميداند.
با وجود تلاش دقیق این خردگرایان برای تبیین خدا ٬ «موجود بی نهایت کامل» مالبرانش ٬ «طبیعت طبیعت آفرین» اسپینوزا و «مناد مناد های» لایب نیتس ٬ مانند « جوهر نامتناهی » دکارت با خدای ادیان تفاوت عمده ای دارد.
Development of Conception from God in Western Philosophy from Points of View of Three Cartesian Philosophers: Malebranch, Leibnitz, Spinoza
Saleh Hasanzadeh
Hamidreza Ayatollahy
Abstract:
Principality of Cogitant in Descartes' Philosophy reduced "God"from "I am that exist" to a philosophical principle. Therefore, "the creator of nature" replaced on God of religions. This result was the origin of a metaphisycal problem for the followers of Descartes.
Malebranch, in solving the problem, accounted God as the only true cause, both in human epistemologic system and in natural causal system; and tried to establish a strength relation between God and the universe by his "occasionalism".
The solution of Spinoza was the belief in the unity of substance. When there is nothing other than one substance there will not be other than one nature; and its other name is God. The meaning of one substance contains every thing, God or nature: from two point of views both natura naturans and natura naturata. Thus, he left the traditional meaning of God.
Philosophy of Leibniz, like that of Malebranch, was God centered; not only in the meaning that God, in his view, has the central importance but also in the meaning that "all the universe is in a center and the spirit of this center is God".
In spite of accurate attempts of these rationalists for explanation of God, "the infinitely complete being" of Malebranch, "natura naturans" of Spinoza and "monad af monads" of Lebnitz, like "infinite substance" of Descartes differ from God of religions.
Key words: God, the infinitely complete being, infinite substance, natura naturans, monad af monads
|
