بررسي تطور تحلیل عليت در فلسفه جدید غرب و مقایسه آن با فلسفه اسلامي

بررسي مفاهيمي همچون «عليت» در فلسفة غرب در دوران جدید از مباحث چالش برانگیز بوده است. با توجه به تجربه باوری حاکم بر تفکر غربی در این دوران، علیت در فضای سوبژکتیویسم غربی تحلیل می شد. همین امر چالش ها و فراز ونشیب های چندی را برای تحلیل علیت در غرب بوجود آورد. در این مقاله ابتدا در نظر است تطور تحلیل علیت را در دوران جدید غربی در نظر مهمترین فیلسوفانی که در این باره نظر قابل توجهی داشته اند بررسی کرده وسیر این تطور را بازنماییم. سپس تطور تحلیل علیت را در فلسفه اسلامی از دیدگاه متکلمان تا فیلسوفان مشاء و سپس اندیشمندان حکمت متعالیه بررسی خواهیم نمود. در نهایت بین تحلیل علیت در فلسفة جدید غربی و فلسفة اسلامی مقایسه خواهیم نمود و تفاوت های میان این دو نگرش که اساساً دو نگاه مختلف به مقولاتي از اين دست است بازنموده خواهد شد. اين دو چشم انداز مختلف سبب شده است تا تصور عليت در تفكر غربي امري تجربي و در نهايت «سوبژكتيو» انگاشته شود؛ و حال آنكه در انديشة اسلامي مقوله اي «نفس الامري» يا «معقول».